Czy potrzeba inkwizycji, żeby spalić kogoś na stosie?

Jesteśmy grzeszni, niedoskonali i posiadamy wiele przywar. Tak bardzo pragniemy dobrzy i sprawiedliwi, godni czci. Zabiegamy o szacunek i akceptację. Posiadamy przy tym pewną niezwykłą cechę. Nie potrafiąc sobie przebaczyć jesteśmy mistrzami w wybielaniu samych siebie.


Choć łatwo nam przyznać się do pewnej ułomności, którą z konieczności trzeba przyznać gatunkowi ludzkiemu, to ponieważ znamy siebie, swoje myśli, uczucia, a zwłaszcza dobre chęci, uznajemy siebie za dobrych mimo wszystko. Czy jednak potrafimy być tak tolerancyjni wobec innych jak wobec siebie?

Powiedzieć: “jestem człowiekiem grzesznym i niedoskonałym” jest czymś o wiele łatwiejszym niż przyznać się do popełniania konkretnych błędów. Błąd bowiem jest czymś indywidualnym, należącym do osoby, nie zaś gatunku jako takiego. Jeśli przeinaczamy fakty po to, żeby choć część naszej winy spłynęła na cokolwiek innego znaczy to, że nie umiemy sobie przebaczać. Żeby przebaczyć sobie błąd, trzeba się do niego przyznać.

Próby wybielenia przybierają różne formy. Usprawiedliwiamy się okolicznościami, zrzucamy winę na tych, którzy nie mogą się w danej chwili obronić lub jesteśmy jak ten faryzeusz, który modlił się: “Panie, dziękuję Ci, że nie jestem jak ten grzesznik”. Tymczasem ów grzesznik modląc się o przebaczenie win leczył właśnie swoją duszę. Ta faryzejska postawa porównywania siebie do tych, którzy niezaprzeczalnie muszą być od nas gorsi przynosi nam właśnie najwięcej szkody zarówno osobistej, jak i społecznej.

Nie mogąc osiągnąć szlachetności staramy się być przynajmniej lepsi od innych. Nie jednak przez zdobywanie sobie cnót, ale przez wykazywanie innym wad. Dlatego odruchowo widzimy w ludziach to co najgorsze. Kiedy na kogoś pada podejrzenie popełnienia zła jesteśmy perfekcyjni w wydawaniu odruchowego wyroku: “winny”. Domyślamy się winy nie szukając prawdy. Oskarżamy innych o zgorszenie, tymczasem gorszy nas własna głupota.

Zgorszeniem dla głupiego będzie dziewczyna wychodząca młodo za mąż, gdyż pomyśli sobie, że to z powodu ciąży, Więcej nawet, będzie w stanie dojrzeć tę ciążę, nawet jeśli jej nie ma. Zgorszeniem będzie ksiądz, który za pozwoleniem papieża  bieże ślub i ma dzieci. Tymczasem zgorszenie to nie jest spowodowane decyzją księdza, ale niewiedzą i niechęcią do wiedzy tych, którzy się gorszą. Sami głupcy są więc dla siebie powodem zgorszenia. Bo jeśli ktoś oskarża kogoś o winę nie mając dowodów jest w istocie głupcem i sam siebie ośmiesza. Za dowód bowiem ma wyłącznie swoje domysły, które tworzy na podstawie mętnej opini, która mówi: “ze statystyki wynika, że prawdopodobnie tak jest”.

Zjawisko to nie jest wcale nowe. Nie jest to ani znak naszych czasów, ani przywara wyłącznie jednego narodu. Naiwni wierzą, że sądy inkwizycyjne służyły znajdywaniu heretyków i paleniu ich na stosie. Wyobrażają sobie pewnie, że Kościół z umiłowaniem palił na stosach ludzi, których umęczony lud zawzięcie bronił i z odrazą i ubolewanie patrzył na ich cierpienie. Tymczasem wesołej gawiedzi wcale nie potrzeba sądu inkwizycyjnego, żeby uznać kogoś za heretyka. Dziś nawet wystarczy mieć odmienne zdanie niż tłum, żeby zostać zlinczowanym, na szczeście słownie.

Ludzie chętnie łapali za kamienie w czasach rzymskich, żeby ukarać grzesznika, tak samo chętnie palili go na stosie w średniowieczu i tak samo dziś wykluczają go ze swego prawego ludu. Potrzeba było inkwizycji, żeby wprowadziła sądy broniące przed nienawistnym tłumem. Domniemanie niewinności w sądzie ma bardzo dobre uzasadnienie. Bowiem są powinien tej niewinności przede wszystkich bronić. Dlatego, że wyrok winy ludzie przyznają odruchowo, jakby w domyśle. Wyrok “niewinny” przychodzi im nieczęsto i raczej wtedy, kiedy darzą oskarżonego sympatią.

Dlatego też zawsze, wobec niepewnych poszlak należy szukać usprawiedliwienia dla oskarżanego. Oskarżając kogoś o złe bez dowodu najzwyczajniej plotkujemy i oczerniamy. Na pewno przyjdzie nam kiedyś słono zapłacić za takie postępowanie.

Author: Maciej Puczkowski

Podziel się artykułem na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *